DAG 21: Nao Shima

"hout en papier, daar zijn onze huizen van gemaakt" zegt mr Watabe. Om zijn woorden kracht bij te zetten schuift hij de lichte deur zenuwachtig op en neer en zegt triomfantelijk "kijk geen slot. Wij willen elkaar geen kwaad doen dus hoeven wij ons niet op te sluiten. Jullie hebben beton, steen en metaal nodig om jezelf te beschermen. Onze huizen zijn van hout en papier" Ik bedenk me dat dit niet het juiste moment is om te zeggen dat Japan toch behoorlijk agressief heeft huisgehouden in een groot deel van Azie, dus mompel ik dat het wel erg koud zal zijn in de winter. Nogmaals klappert Watabe met de houten schuifdeur en zegt, dat de zomers warm zijn en de winters heel koud. Geen verwarming, maar dat maakt de Japanse geest sterk! Ik dwaal af naar de documentaire die ik ooit zag waarin Japanse schoolkindertjes in de vrieskou in alleen een ondebroek door de sneeuw naar school werden gestuurd. Puur om hun geest te harden. Dus ik kan niet anders dan instemmen met Watabe.

Ik ben inmiddels beland op Nao Shima. Een eiland in de binnenzee van Japan. Natuurlijk had ik al over Nao shima gelezen in de Lonely Planet, maar een amerkaanse muzikant/toerist had me er op gewezen dat je ook op het eiland kon blijven slapen. Dus verblijf ik nu in een mongoolse Yurt (=tent) aan een mooi zandstrand. Ik kan meteen zeggen dat dit het voorlopige hoogtepunt is van mijn reis. Noashima is namelijk omgetoverd door de Bennessee cooperation tot een ware oase voor de kunst- en architectuurliefhebber. Er staan namelijk twee moderne musea van Tadao Ando op dit kleine eiland en het visserdorp Honmura is omgetoverd tot een soort Rural Explorers. Zes oude huisjes zijn gerenoveerd en in ieder huis is een kunstwerk te zien. Dus zie je vnl vrouwelijke kunstliefhebbers gewapend met plattegrond zich door het verder totaal uitgestorven dorp banjeren.

Watabe is suppoost in een van die huisjes. En voordat hij zijn "zen" betoog begon over de eenheid tussen natuur, mens en de japanse geest, had hij zich er net over verbaast dat er zoveel buitenlandse architecten naar Nao shima komen en zo weinig kunstenaars. Dit heeft natuurlijk te maken met de aantrekkingskracht van de japanse architect Tadao Ando. En laten we wel wezen zijn ultieme project staat hier op dit eiland: het Chinchu Art museum. De belevenis van dit project is bijna onmogelijk te beschrijven.

De familie Fukutake bezit 5 werken van Monet, om dit werk aan iedereen te kunnen laten zien werd aan Ando gevraagd om een museum te ontwerpen op het eiland Naoshima. Daarnaast werd aan Ando gevraagd om samen te werken met de kunstenaars James Turrell en Walter de Maria om twee extra ruimten toetevoegen aan het geheel. De kunstenaars moesten zich laten inspireren door het werk van Monet. Met andere woorden het gebouw van Ando moet gezien worden als een kunstwerk op zich en worden er verder maar 8 werken getoont in dit immense gebouw. Algemene thema is licht.

Uniek is dat het werk van Monet te zien in speciaal difuus daglicht. Ando heeft een ware tempel gebouwd om deze werken heen. De vloer bestaat uit kleine dobbelsteentjes van marmer waarin de kleuren van Monet in terug te vinden zijn. Wel je schoenen uit en pantoffels aan als je dit heiligdom wilt betreden. Buiten de zaal staat een suppoost nauwgezet het vuil dat van je schoenen afkomt al weer op te vegen. Want ieder smetje, ieder onnauwkeurigheid rust als een vloek op dit gebouw.

En dan het werk van James Turell. Een kunstenaar die speelt met het waarnemen en beleven van licht. Het mooiste voorbeeld daarvan vind je terug in een van de Arthouses van Namura, wederom een samenwerking met Ando. Je betreed het huis volkomen "Pitch Black" Totale ultieme duisternis waarin je niets waarneemt, een zeer onplezierige ervaring. Als je ogen en je gevoel aan het donker zijn gewend, neem je iets van licht, schaduw en contouren van je medebezoekers waar. Het is de bedoeling dat je na verkoop van tijd in deze ruimte probeert te lopen.

In het Chingu museum heeft James Turell ook zo iets uitgehaald. In een grote ruimte ontnemenen twee verschillende kleuren van blauw licht je ieder gevoel van dimensie, ruimte en diepte. Schijnbaar zit er halverwege de ruimte een afgrond, die je als zodanig niet waarneemt. Een japanse suppoost zorgt ervoor dat je niet naar beneden stort.

Een ding moet ik Watabe wel toegeven: Japan is bijzonder veilig. Nergens maar dan ook nergens voelt het onveilig aan. In het donker zie ik nog meisjes alleen over straat fietsen en gaan er meisjes, zoals hier op Naoshima, alleen op vakantie. Alleen is die japanse geest wel een beetje star. Van improvisatie hebben ze hier nooit gehoord, Vol is vol en nee is nee, om dat te bekrachtigen hebben ze ook nog eens het lelijkste gebaar ooit verzonnen, twee over elkaar gekruiste armen.

:s Avonds vertel ik mijn tafelgenote Nazumi dat ik af en toe moe wordt van dat gebaar. In geen enkel museum kan je een foto maken zonder dat er zo;n suppooste wreed met haar gekruiste armen voor je staat. Als ik daarna de fotos van het Chingu museum laat zien, giegeld ze, kruist ze haar armen over elkaar en vraagt ze " no, no?"
Ach ik blijf natuurlijk nederlander en probeer iedere vorm van autoriteit te ondermijnen.